Resztki tkanin zostały przetworzone na jadalne smakołyki przez projektantkę Jinghan Li, która chce, aby ludzie postrzegali odpady jako zasób do produkcji żywności. Li zrealizowała projekt FabriCandy w ramach swoich studiów magisterskich z biodesignu na londyńskim Central Saint Martins (CSM), tworząc kolekcję kolorowych słodyczy.
Projektantka stworzyła cukierki, stosując enzym celulazę na naturalnych tkaninach, który rozkłada zawartą w nich celulozę na glukozę. W przypadku bawełny, która składa się w ponad 90% z celulozy, proces skutecznie rozkłada niemal cały materiał, pozostawiając jedynie niewielką ilość resztek. Celuloza składa się z długich łańcuchów cząsteczek glukozy, a metoda, znana jako hydroliza enzymatyczna, polega na rozrywaniu wiązań łączących te cząsteczki. Powstała w ten sposób glukoza może teoretycznie być wykorzystywana do produkcji biopaliw lub bioplastików, jak wyjaśnia badaczka Li. Jednak postanowiła ona zbadać jej potencjał jako surowca dla przemysłu spożywczego i napojowego.
W przypadku bawełny, która w ponad 90% składa się z celulozy, proces skutecznie rozkłada prawie cały materiał, pozostawiając jedynie niewielką ilość resztek. Celuloza składa się z długiego łańcucha cząsteczek glukozy, a proces, znany jako hydroliza enzymatyczna, polega po prostu na rozrywaniu wiązań łączących te cząsteczki. Powstała w ten sposób glukoza mogłaby teoretycznie zostać wykorzystana do produkcji biopaliw lub bioplastików, jak twierdzi Li. Jednak badaczka postanowiła zbadać jej potencjał jako surowca dla przemysłu spożywczego i napojowego. „Społeczeństwu może być trudno zaakceptować, że strumienie odpadów mogą stać się surowcami do produkcji żywności z powodu obaw o higienę” – powiedziała Li. „Ale większość podstawowych materiałów, takich jak bawełna czy drewno, to naturalne surowce, które istniały jeszcze przed industrializacją.”

Li wcześniej studiowała biologię i samodzielnie przeprowadziła wszystkie badania oraz eksperymenty związane z projektem FabriCandy w GrowLab na Central Saint Martins. Udało jej się z powodzeniem wyprodukować glukozę, a następnie słodycze z resztek tkanin. Oprócz bawełny, Li wykorzystała w projekcie len oraz mieszankę poliestru z bawełną (polycotton), przy czym ta ostatnia pozostawiła syntetyczne włókna jako pozostałość po procesie. Przemieniła różne tkaniny w różne słodycze, barwione intensywnie kolorami spożywczymi. Dżins zamieniła w niebieską, spiralną lizakową formę, która ma na celu wywołanie wrażenia wytrzymałości i szorstkości materiału. Bawełna stała się wielokolorowym, miękkim cukierkiem o nazwie Above Clouds, podczas gdy lniany pomarańczowy Linenergy ma skręconą formę, naśladującą cechy lnu. Mieszanka bawełny i PET została przekształcona w kulki przypominające szklane marbles, które nazwała Shiny-Shiny.

Dżins otrzymał spiralny kształt, aby wywołać wrażenie szorstkości tkaniny
Chociaż Li użyła odpadów tkanin przekazanych do CSM na potrzeby projektu FabriCandy, przewiduje, że przyszłe wersje będą wykorzystywać resztki pochodzące z przemysłu odzieżowego, gdzie, jak twierdzi, 15% tkanin marnuje się podczas etapu przedprodukcyjnego i nie zawsze jest recyklingowane.

Len został przekształcony w skręconą formę, nawiązującą do jego włókien.
Li podkreśliła, że pozwalanie na wykorzystywanie odpadów w bardziej nietypowy sposób stwarza więcej możliwości do stworzenia zamkniętego kręgu, w którym wszystkie materiały ostatecznie są recyklingowane lub wracają do ziemi. „Kiedy mówimy o zrównoważonym rozwoju i zamykaniu obiegu, zazwyczaj dotyczy to jednej branży” – powiedziała Li. „Chcę stworzyć potencjalne rozwiązanie w zarządzaniu odpadami, które osiągnie zamknięty obieg między różnymi branżami, gdzie odpady z jednej branży mogą stać się surowcem dla innej.”

Mieszanka poliestru z bawełną została przekształcona w najjaśniejsze słodycze ze wszystkich
W przeciwieństwie do absolwentki CSM z 2023 roku, Eleonory Ortolani, której nie pozwolono spróbować waniliowego aromatu syntetyzowanego z plastiku, Li miała możliwość skosztowania swoich cukierków i stwierdziła, że „są naprawdę słodkie”. Zaznaczyła jednak, że konieczne będą dalsze testy, zanim będzie można je uznać za bezpieczne do spożycia przez ludzi.











Absolwentka Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej na kierunku Architecture for Society of Knowledge oraz Komunikacji Wizualnej na Politecnico di Milano. Specjalistka od budowania nastroju. Doświadczenie zdobywała w kraju i zagranicą podczas licznych warsztatów międzynarodowych (Sevilla, Lizbona, Florencja), stypendium na La Sapienza (Rzym) oraz pracując m.in. w Carmi e Ubertis i ADM Milano.






Absolwent Uniwersytetu Warszawskiego oraz Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego. W branży HoReCa od ponad 10 lat. Przez lata związany z Grupą Trip, Sobienie Królewskie Golf and Country Club oraz restauracją Florentin w Warszawe.






























Menedżer z wieloletnim doświadczeniem w branżach kosmetycznej, spożywczej, dziecięcej. W trakcie swojej kariery związany z firmami takimi jak: L’Oreal, Samsung, Danone-Nutricia, Unilever. W ciągu swojego życia zawodowego odpowiadał między innymi za rozwój sprzedaży i contentu eCommerce w Polsce i krajach Europy Środkowo-Wschodniej. 





Młodszy specjalista ds. komunikacji marketingowej i PR.


















