Holy Carp!, czyli kompostowalne opakowanie, które zastępuje plastikową rybkę do sosu sojowego

Australijskie studio Heliograf we współpracy z Vert Design zaprojektowało Holy Carp! – kompostowalne, pozbawione plastiku opakowanie na sos sojowy, które stanowi alternatywę dla kultowej plastikowej rybki znanej z barów sushi na całym świecie.

Plastikowa rybka z sosem sojowym to jeden z najbardziej rozpoznawalnych elementów kultury sushi na wynos. Choć niewielka i pozornie nieistotna, przez dekady stała się symbolem jednorazowego plastiku, który trudno poddać recyklingowi i który masowo trafia na wysypiska oraz do oceanów. Projekt Holy Carp! powstał jako odpowiedź na ten problem – nie poprzez całkowite zerwanie z formą, ale poprzez jej przemyślaną reinterpretację.

Holy Carp! to opakowanie zaprojektowane z myślą o tych samych restauracjach, które dotąd korzystały z plastikowych saszetek do sushi. Zachowuje znany kształt i sposób użytkowania, jednocześnie eliminując plastik z procesu.

Materiał: pulpa z trzciny cukrowej

Opakowanie Holy Carp! wykonano z pulpy bagassowej – włóknistego produktu ubocznego powstającego przy produkcji cukru z trzciny cukrowej. Materiał ten jest w pełni kompostowalny i nie wymaga stosowania plastikowych ani PFAS-owych powłok ochronnych.

Formuła opakowania opiera się na połączeniu włókien bagassy z woskiem dopuszczonym do kontaktu z żywnością. Dzięki temu opakowanie zachowuje szczelność, a jednocześnie ulega rozkładowi w warunkach domowego kompostowania w ciągu czterech do sześciu tygodni.

Jednym z kluczowych założeń projektu było zachowanie funkcjonalności klasycznej plastikowej rybki. Holy Carp! działa jak kroplomierz – delikatne ściśnięcie „brzucha” ryby pozwala dozować niewielkie ilości sosu sojowego bezpośrednio na jedzenie.

Projektanci nadali opakowaniu kopułkowaty kształt w centralnej części, który umożliwia sprężyste ściskanie, podobnie jak w plastikowym pierwowzorze. Otwór dozujący umieszczony jest pod „okiem” ryby i może być zabezpieczony kompostowalną naklejką, zapobiegającą wyciekowi.

Ogon pełni funkcję uchwytu ułatwiającego otwieranie, a wyprofilowana krawędź zapewnia szczelne zamknięcie.

źródło: Dezeen

Projektowane do napełniania w restauracji

W przeciwieństwie do plastikowych rybek, które są fabrycznie napełniane, Holy Carp! zaprojektowano z myślą o napełnianiu bezpośrednio w restauracji. Producent zaleca, aby opakowania były używane w ciągu 48 godzin od napełnienia – w tym czasie zachowują pełną integralność strukturalną. Pojemność 12 mililitrów jest większa niż w klasycznych plastikowych opakowaniach. Zdecydowano się na taki rozmiar zarówno ze względów użytkowych, jak i produkcyjnych, a także w odpowiedzi na fakt, że klienci często sięgali po kilka saszetek naraz.

Holy Carp! jest bezpośrednim rozwinięciem wcześniejszego projektu Heliograf – lampy Light Soy, będącej powiększoną wersją plastikowej rybki z sosem sojowym. Lampa została zaprojektowana jako hołd dla tego kultowego przedmiotu, ale także jako sposób zwrócenia uwagi na problem jednorazowych opakowań z plastiku.

Jak podkreśla Angus Ware, współzałożyciel Heliograf, projekt Light Soy miał na celu nagłośnienie problemu, a Holy Carp! jest próbą zaproponowania realnego rozwiązania. Studio chciało przejść od komentowania problemu do stworzenia fizycznej alternatywy dla jednorazowych plastikowych opakowań.

Znana forma, nowa odpowiedzialność

Plastikowa rybka z sosem sojowym została wynaleziona w Japonii w latach 50. XX wieku jako alternatywa dla szklanych i ceramicznych naczyń. Z czasem rozpowszechniła się na całym świecie i stała się nieodłącznym elementem sushi na wynos.

Vert Design podkreśla, że celem projektu Holy Carp! było zachowanie tej rozpoznawalnej formy i związanych z nią skojarzeń, przy jednoczesnym dostosowaniu jej do współczesnych wymagań środowiskowych. W wielu miejscach plastikowe rybki są obecnie wycofywane, a w Australii Południowej zostały całkowicie zakazane.

Według szacunków Heliograf, od lat 50. na świecie wykorzystano od 8 do 12 miliardów plastikowych rybek do sosu sojowego. Każda z nich była zbyt mała, by trafić do systemów recyklingu, co w praktyce oznaczało ich szybkie przejście do strumienia odpadów. Po zaprezentowaniu projektu Holy Carp! w październiku studio otrzymało setki zapytań od restauracji i dystrybutorów. Produkt ma trafić do sprzedaży i użytku gastronomicznego już w 2026 roku!