Czy na niewielkiej etykiecie można zmieścić kilka wersji językowych, przepisy kulinarne i treści promocyjne, nie rezygnując z atrakcyjnej grafiki? Można. Czasem wystarczy zajrzeć pod jej pierwszą warstwę. Projektowanie opakowań żywności to dziś sztuka kompromisu. Opakowanie ma przyciągać uwagę, chronić produkt, przekazywać wymagane prawem informacje i być wygodne dla konsumenta. Jednocześnie producenci muszą coraz uważniej przyglądać się zużyciu materiałów i możliwościom recyklingu.
Gdy powierzchnia jest niewielka, każdy centymetr ma znaczenie. Etykiety wielowarstwowe pozwalają zwiększyć przestrzeń na komunikację bez proporcjonalnego powiększania etykiety na opakowaniu.
Etykieta, która ma więcej niż jedną stronę
Etykiety wielowarstwowe, nazywane również multilayer labels, peel-off czy peel & reveal, należą do szerszej kategorii Extended Content Labels (ECL), czyli etykiet o rozszerzonej powierzchni informacyjnej. Pokrewnym rozwiązaniem są booklet labels, czyli etykiety książeczkowe. Poszczególne konstrukcje różnią się budową, liczbą dostępnych powierzchni i sposobem otwierania.
Z zewnątrz taka etykieta może wyglądać zupełnie zwyczajnie. Po uniesieniu jej fragmentu konsument odkrywa kolejne zadrukowane powierzchnie. W zależności od konstrukcji może ją potem ponownie zamknąć. Odpowiednio zaprojektowana etykieta trójwarstwowa może oferować nawet pięć powierzchni do zadruku.
źródło: zdjęcia własne Edyta Gomułka-Skiba
Czy branża spożywcza korzysta z etykiet peel-off?
Rozwiązania te są dobrze znane i wykorzystywane w przemyśle farmaceutycznym, kosmetycznym i chemicznym, gdzie rozbudowane informacje często nie mieszczą się na tradycyjnej etykiecie. Stosuje się je także na produktach spożywczych, choć brakuje publicznie dostępnych, reprezentatywnych danych określających ich udział w rynku.
Z perspektywy drukarni LabelStore Industrial Solutions obserwujemy jednak wzrost zainteresowania. Nie jest ono jeszcze tak duże jak w branży kosmetycznej, ale producenci żywności coraz częściej pytają o konstrukcje, zastosowania i korzyści. To sygnał, że zaczynają myśleć nie tylko o tym, co wydrukować na etykiecie, lecz także jak inaczej ją zaprojektować.
Co można umieścić pod etykietą?
Jednym z zastosowań jest komunikacja wielojęzyczna. Dodatkowe powierzchnie mogą pomieścić kolejne wersje językowe, przy zachowaniu wymagań dotyczących obowiązkowego znakowania na każdym rynku sprzedaży.
Drugi przykład to inspiracje kulinarne: przepis na opakowaniu przyprawy, pomysł na wykorzystanie sosu czy wskazówki do przygotowania deseru. Pod warstwą etykiety można też umieścić historię marki, informacje o pochodzeniu składników, treści promocyjne lub elementy programu lojalnościowego.
W produktach premium samo odkrywanie kolejnych informacji może być częścią doświadczenia konsumenta. Rozwiązanie warto rozważyć również przy żywności wzbogacanej w witaminy i minerały, suplementach diety oraz produktach przeznaczonych na kilka rynków, pamiętając o odrębnych wymaganiach prawnych dotyczących poszczególnych kategorii.
Informacje obowiązkowe muszą pozostać dostępne i widoczne
Etykieta wielowarstwowa nie oznacza dowolności w rozmieszczaniu informacji obowiązkowych. Artykuły 12 i 13 rozporządzenia (UE) nr 1169/2011 wymagają, aby były one łatwo dostępne, widoczne i czytelne, a nie ukryte pod innymi materiałami.
Główny Inspektorat Sanitarny rekomenduje umieszczanie wszystkich obowiązkowych informacji na zewnętrznej powierzchni etykiety peel-off, bez konieczności jej odklejania. Wewnętrzne strony najlepiej wykorzystać na treści dobrowolne, np. przepisy, promocje czy dodatkowe tłumaczenia. Także komunikaty dobrowolne muszą być zgodne z prawem, przy eksporcie trzeba uwzględnić stanowiska właściwych organów w krajach docelowych.
Więcej treści, ale czy mniej opakowania?
W dyskusji o opakowaniach także w kontekście food design coraz częściej pojawia się overpackaging, czyli nadmierne pakowanie produktów. Etykieta wielowarstwowa może pomóc je ograniczyć, jeśli dzięki niej producent zrezygnuje np. z osobnej ulotki lub obwoluty.
Nie jest ona jednak automatycznie bardziej ekologiczna. Dlatego warto porównać masę wszystkich elementów opakowania, rodzaj zastosowanych materiałów oraz możliwości sortowania i recyklingu.
Liczy się bilans całego rozwiązania, a nie tylko liczba wyeliminowanych elementów.
PPWR: nowe wymagania wobec opakowań
Rozporządzenie (UE) 2025/40, czyli PPWR, stosuje się co do zasady od 12 sierpnia 2026 roku, choć część obowiązków ma późniejsze terminy. Zgodnie z art. 10 od 1 stycznia 2030 roku opakowania wprowadzane na rynek mają spełniać wymagania dotyczące ograniczenia masy i objętości do minimum niezbędnego dla ich funkcjonalności. PPWR określa również wymagania projektowania z myślą o recyklingu.
Rozporządzenie wymaga spojrzenia na opakowanie jako całość: pojemnik, etykietę i pozostałe elementy.
Food design to nie tylko wygląd
Dobre opakowanie łączy estetykę, czytelność, funkcjonalność i odpowiedzialny dobór materiałów. Etykiety wielowarstwowe nie sprawdzą się na każdym produkcie. Mogą jednak pomóc tam, gdzie ograniczona powierzchnia utrudnia komunikację z konsumentem. Bo być może przyszłość projektowania opakowań spożywczych nie polega na tym, żeby było na nich więcej miejsca. Tylko na tym, żeby lepiej wykorzystać to, które już mamy.
Źródła
- Główny Inspektorat Sanitarny – Odklejane etykiety typu peel-off na produktachspożywczych
- Rozporządzenie (UE) nr 1169/2011 – informacje na temat żywności
- Rozporządzenie (UE) 2025/40 – PPWR
- Ministerstwo Klimatu i Środowiska – wytyczne dotyczące PPWR




